An Lorgaire

le Flòraidh Stevenson

“Tha sinn gad ghluasad gu stèisean eile! Meal do naidheachd!”

Aon uair ’s gun cuala mi na faclan sin, bha mi toilichte. Cha robh am baile mòr a’ còrdadh rium cus.  Bha tachartasan, agus gun teagamh, eucoir gu leòr ann gus mo beò-shlàint a chosnadh, ach bha mi a’ faireachdainn gun robh rudeigin a dhìth nam bheatha, gun robh mi air rudeigin a chall a bha gu math fada air falbh anns na làithean sin. Bha mi air a bhith nam lorgaire fad deich bliadhna, agus choisinn mi cliù mar fhior dheagh lorgaire anns an ùine sin. Bha a h-uile duine eòlach orm ann an Glaschu; b’ urrainn dhomh coiseachd air an t-sràid, agus bhithinn eòlach air naochad a-mach à ceud duine.  Bha mi a’ fuireach ann an Glaschu fad mo bheatha, agus cha robh planaichean idir agam gluasad. Bha mi daonnan trang ann; cha robh mionaid de chòrr a-riamh agam, is bha sin a’ còrdadh rium. Ghluais mi bho Shràid Earra-Ghàidheal gu Sràid an Rìgh ann an Ceann a’ Ghiùthsaich.  Bha mi an dùil ri beatha shàmhach, ach cha robh mi an dùil gum biodh i cho samhach ’s a bha e. Cho samhach ’s gum b’ urrainn dhomh mo smuaintean a chluinntinn, cho dìomhain ’s nach robh rud sam bith ann a ghleidheadh mi bho na smaointean sin, smaointean dorcha a bha an-còmhnaidh air a bhith a’ fuireach aig cùl mo chinn, gun dòigh gus an dèanamh fhèin follaiseach dhomh.  Ann an Glaschu, cha b’ e trioblaid a bh’ ann. Bha mi daonnan trang le muirt, gadachd is eile, ach nuair a bha mi nam shuidhe san oifis sin ann an Ceann a’ Ghiùthsaich fad an latha, gach latha, gun a bhith ag obair air eucoir sam bith air sgàth ’s nach robh eucoir sam bith ann, cha robh dad ann gus mo chumail trang. An aon fhuaim anns an t-seòmar an fhuaim den ghleoc agus m’ anail fhèin, cho fuaimneach is a’ fàs na b’ fhuaimnich gach mhionaid a bha mi ann. Bha na smaointean a’ tighinn troimhe, dh’fhosgail geataichean m’ eanchainn, agus cha robh na bha mi a’ cluinntinn a’ còrdadh rium.

Dh’fheumainn stad a chur air an t-sàmhchair.

“Seo dhut, a ghràidh!”

Air a’ chùirt agam aon mhadainn, thionndadh mi mun cuairt, is chunnaic mi cailleach bheag ri mo thaobh, le bogsa làn chèicean dhomh.

“Taing, a Mhòrag,” thuirt mi.

Chuir i a làmh air mo ghualainn, “’S tusa an aon neach anns an urrainn dhuinn earbsa a chur sna làithean seo; chan eil fhios agad dè seòrsa duine a tha nad nàbaidh san latha an-diugh…”

Bha i ceart… Ach ma bha mise nam neach earbsach, cò anns am b’ urrainn dhòmhsa m’ earbsa a chur?

Chaidh mi a-mach gach latha air na sràidean, agus thuirt mi halò ri muinntir a’ bhaile a bhiodh a’ toirt taing dhomh airson m’ obrach nach robh gu ìre mhòr fiu ’s ann. Bha mi a’ sireadh rudeigin, cuideigin air an deoch nuair nach bu chòir dhaibh a bhith, neo neach-turais a’ goid rudeigin beag.  Ann an dòigh bha mo sgìre a’ toirt buaidh air na cothroman agam. Bha Ceann a’ Ghiùsaich dìreach ro shocair, gu h-àraid sa gheamhradh.  ’S le mo smaointean a’ briseadh tro sgeòil m’ eanchainn, thàinig e orm gum feumainn rudeigin a dhèanamh; às dèidh deich bliadhna de dh’obair cheart is chruaidh, smaoinich mi gun do rinn mi gu leòr dhan t-saoghal nam bheatha. Rinn mi obair thar labhairt anns an dreuchd agam; rinn mi tòrr a bharrachd dhan t-sluagh na a’ mhòr-chuid de dhaoine.  Lean mi na riaghailtean, rinn mi a h-uile rud gu ceart, agus cha do rinn sin dad dhomh. Bha mi toilichte gu leòr ann an Glaschu, ach ann an Ceann a’ Ghiùsaich, bha cùisean a’ fàs na bu mhiosa agus na bu mhiosa. Cha b’ e neach beairteach a bh’ annam; bha airgead gu leòr agam gus mo chumail a’ dol, ach cha robh gu leòr agam gus m’ obair a leigeil dhìom. Bha mi gu tur stuicte, agus mar sin, chaidh mi beagan iomrall.

Thilg mi clach tro uinneig na h-eaglaise. Cha b’ e an tiotan a bu mhoiteil dhem bheatha a bh’ ann, ach thachair e co-dhiù, agus cha b’ urrainn dhomh dad a dhèanamh mu dheidhinn. B’ e eaglais gu math sean a bh’ ann, agus leis an fhìrinn innse, bha mi car air fàbhar a dhèanamh dhi.  A-nis, bidh adhbhar ann ga càradh gu ceart.  Chaidh mi dhan oifis agam an ath mhadainn, agus dh’fheith mi gus am biodh am fòn a’ dèanamh na fuaime sin ris an do dh’fhàs mi cho cleachdte san t-seann oifis. Às dèidh beagan mhionaidean thàinig e, is thàinig faochadh thairis orm mar stuadh fhuar, bhinn, chopach. Abair togail inntinn a bh’ ann: cha b’ e dìreach gun robh obair agam ri dèanamh, ach bha fhios agam cuideachd nach ghlacadh duine sam bith mi. Bha an dithis neach-poilis eile san togalach gu math sean, agus cha robh mi cinnteach an robh iad fiu ’s air am fòn a chluinntinn. Cha robh mòran obrach a’ tighinn a-mach às an tuiteamas sin, ach fhathast, las mi am maids, am maids a bha gun lasadh fad ùine ro fhada. A-nis leis gun robh blas an spionnaidh air mo theanga, cha b’ urrainn dhomh stad.

Bha fhios agam gun robh bus làn de dhaoine a’ tighinn dhan bhaile an latha a bha seo le Trusadh Ceann a’ Ghiuthsaich. Bha iad a’ tighinn a dh’fhaicinn na Gàidhealtachd agus taoim a dhèanamh air a’ chultair. B’ e seo an cothrom foirfe agam. Clach tro uinneag: b’ urrainn dha sin a bhith na mhearachd. An rud a bha mi gu bhith a’ dèanamh às dèidh sin, cha bhiodh sin air a mhìneachadh ann an dòigh cho furasta. Chaidh mi a-mach air an oidhche, nuair nach robh ach na caillich-oidhche a-muigh, agus chaidh mi dhan chomann chamanachd, agus bhris mi na maidean iomain.  Bha mi air na geamannan aca a chluinntinn san fheasgar a h-uile seachdain nuair a bha mi a’ feuchainn ri an norrag agam a ghabhail, agus bha e gam chur craicte. Cha robh ach aon dòigh stad a chur air, agus mar sin, rinn mi dà nì le aon gnìomh.  Bha e furasta gu leòr a’ choire a chur air na luchd-turais. Nuair a bha mi a’ faicinn muinntir an àite anns a’ bhùth ri clabaireachd, b’ urrainn dhomh cantainn nach biodh e fada gus am biodh cuidhteas an luchd-turais grànnda sin aca a bha a’ toirt milleadh dhan bhaile. B’ e gaisgeach a bh’ annam fhathast.

Às dèidh sin bha mi foiseil fad greiseig; bha mi a’ dèiligeadh ri gu leòr. An uair a bha sin deiseil, ghluais mi gu rudan beaga, ach cunbhalach. Ghoid mi an siud ’s an seo, is bhris mi rudan eile. A h-uile turas a bha mi a’ smaoineachadh gun deach mi ro fhada, bha mìneachadh eile aig a’ choimhearsnachd.

“Deugairean san latha an-diugh!”

“Na daoine sna Campervans a tha sin!”

“Nach eil sinn cho fortanach gu bheil lorgaire ùr againn aig a bheil ùidh ann an glèidheadh a’ bhaile?”

Agus b’ e sin e. Bha mi cha mhòr toilichte: an aon trioblaid gum feumainn rudan na bu mhotha a dhèanamh gach turas. Thòisich nach robh rudan beaga idir gam riarachadh, agus bhithinn nam laighe nam leabaidh air an oidhche, dìreach a’ beachdachadh air an ath rud a b’ urrainn dhomh a dhèanamh. A’ smaoineachadh air cuin a bhithinn air cus a dhèanamh, cuin a bhiodh amharas na coimhearsnachd a’ tighinn ormsa.

Aon latha, bha mi nam shuidhe anns an oifis agam, a’ dèanamh dhealbhan air seann fhaidhlichean, agus sheirm am fòn. Chuir e iongnadh orm, agus leum mi a-mach às a’ chathair agam ga fhreagairt.  Cuideigin an-fhoiseil, reachdail. A rèir choltais bha closach ann an Loch Gòineig, agus bha caothach air a’ choimhearsnachd. Chaidh mi ann cho luath ’s a cuala mi, agus chunnaic mi an corp fuilteach na laighe ri taobh an locha. Bha e follaiseach gum bu mhise an neach mu dheireadh a fhuair an naidheachd, oir bha a’ choimhearsnachd air fad ann. Iadsan agus na poileis ceart. Poileis air an robh mi fhèin eòlach ann an Glaschu. Dh’fheith mi am measg an t-sluaigh, agus ghabh mi a-steach na bha tachairt. Bha an luchd-poileis eile a’ feuchainn ri bhith luath agus an closach a chur air falbh, ach cha robh e gu diofar aig an ìre sin. Bha a h-uile duine agus an cù air am bùrach fhaicinn mar-thà. Anns an diog sin, ged a bha mòran daoine mun cuairt orm, bha m’ amharc mar thunail. An aon rud a b’ urrainn dhomh fhaicinn, b’ e a chorp a bh’ ann. Bha mi faireachdainn gu tùr nam aonar, agus thàinig cuimhneachan air ais thugam bhon oidhche roimhe. Mo ghàirdean fhathast goirt bho a shlaodadh, a ghearradh, a’ ruith air falbh. Smaoinich mi air faclan a bhiodh m’ athair a’ cantainn rium nuair a bha mi òg: nuair nach eil obair agad, feumaidh tu obair a chruthachadh dhut fhèin.