Leis an Fheamainn

Isla Parker

Cha do choinnich i ris ach an aon turas roimhe. Trì fichead bliadhna air ais. Air an tràigh seo fhèin. Tha mòran air atharrachadh on àm sin. Obair air a faighinn. Gaol air fhaighinn. Clann air am breith. Daoine air an call. Gaol air a chall. Ach bha na cuimhneachan dhen latha a choinnich i ris a’ bhalach-mhara fhathast làidir na h-inntinn.

B’ e latha soilleir a bh’ anns an latha sin. Choisich Peigi air thoiseach air an teaghlach aice bhon taigh-shamhraidh aca suas an rathad chun na tràghad. Leum Peigi mu thimcheall ann an casan-grèine na maidne agus ann am fàsan buidhe, bàna a’ mhuraidh, a’ smaointinn air an latha a bha roimhpe. Bu math leatha an tràigh, agus fhad ’s a bha i a’ bocadh, smaoinich i air na rudan a dhèanadh i. A’ sreap nan creagan, a’ cruinneachadh shligean, agus an rud a bu chudromaiche, a’ snàmh anns a’ mhuir. Choimhead a màthair oirre bho astar, i a’ coiseachd leis a’ phiuthar aicese a bha air leanabh a bhreith na bu tràithe sa bhliadhna. Bhruidhinn iad ri chèile le caidreabhas, ag innse sgeulachdan agus a’ cur gàire air a’ ghaoith an siud ’s an seo. Seasmhachd na h-inntinn fhèin, bha Peigi aineolach mu na faclan iadhach aca.

Aig ceann an rathaid, ràinig iad an tràigh. Stad Peigi air mullach a’ mhùraich, a’ gabhail ealla ris a’ ghainmhich bhuidhe. Cha mhòr nach robh a’ mhuir suas ri ìre làn na mara, ach fhathast bha gainmheach gu leòr air fhàgail gus sligean a lorg. Na boil-aighir, tharraing Peigi a casan bho a brògan, agus ghabh i ceum dhan tràigh mhìn-ghil. Ann an aithghearrachd, lorg Peigi a h-àite is a sìth air an tràigh an latha sin, a’ ruith suas is sìos, a’ cruinneachadh shligean agus a’ sreap nan creagan mar a rinn i plana ri dhèanamh. Stiog salann is gainmheach dha na boisean aice mar chruinn-reultan, agus bha blas salainn air an aran a ghabh i aig àm-lòin. San fheasgar, bha Peigi na crùban ri taobh slugan carraig, a’ coimhead suas air an t-saoghal bheag bhìdeag sin fon uisge. Mhothaich i gun robh bun-dùn fon uisge, na greimichean sireach aige a’ lorg biadh sam bith air am b’ urrainn dha grèim a chur. Bhris Peigi an t-uisge balbh le a meur gus a sgrùdadh. Shìn na greimichean dearga aige a-mach, agus b’ urrainn do Pheigi deoghal socair fhaireachdainn air barran a meuran.

“Actinia equina.”

Thàinig an guth o shuas. Sheall Peigi suas, agus choinnich a sùilean na sùilean glas aig balach bàn na chrùban aig taobh eile an slugain charraig. Ged a bha e coltach gun robh e mun aon aois rithe, bha falt liath aige, breacte le salann na mara.

“Dè rud?” thuirt i.

“Sin an t-ainm a th’ air,” ars esan, a’ tomhadh ris a’ bhun-dùn.

 “Ach…ach-tinn…”

“Actinia equina,” thuirt e. “’S e Laideann a th’ ann.” Bhoc e os cionn an t-slugain.

“Agus, seo pagurus bernhardus.”

“Partan-tuathail,” arsa Peigi. “Fuirichidh iad sna sligean aca, is tuathal o chionn ’s gu bheil an t-slige cho dìobairteach.”

Bha tostachd grianach ann, an dithis a’ coimhead suas dhan t-slugan.

“A bheil thu airson cluich?”

Rinn am balach gàire.

“Tha mise!” ars esan, ag èirigh à crùban. “Trobhad ’s snàmhaidh sinn. An urrainn dhut snàmh?”

“’S urrainn!” fhreagair Peigi, mòr air bhioran gus faighinn a-steach dhan mhuir.

Choimhid màthair Peigi nuair a ruith a nighean gu a taobh, a’ lorg deise-shnàimh anns na bagaichean a thug iad leotha dhan tràigh. 

“A bheil thu a’ dol a shnàmh?” dh’fhaighnich ise do Pheigi.

“Tha!” Leum Peigi suas. “Coimhid orm!”

Ruith Peigi suas an tràigh dhan mhuir. Mhothaich i dhan bhalach. Bha e anns a’ mhuir mar-thà, a’ feitheamh oirre.

“A bheil thu a’ tighinn?” dh’èigh esan.

“Tha, tha mi a’ tighinn!” arsa Peigi. Leis a’ chiad cheum anns a’ mhuir, dh’fhairich Peigi am fuachd borb a bha a’ gabhail greim air a casan. Leig i sgreuch beag aiste.

“Tha e fuar!”

“Ò, tha e ceart gu leòr! Trobhad!” ars am balach.

Ceum air cheum, is i a’ coimhead air a casan, choisich Peigi gu mall dhan mhuir.

“Tha mi a’ tighinn,” thuirt i le gàire. Bha an t-uisge a-nise suas ris a’ bhrù aice. Thog i a ceann. Bha am balach fhathast beagan bhuaipe.

“Snàmh a-nall!” dh’èigh e. “Tha e sàbhailte gu leòr.”

Mì-chinnteach ach air bhioran, thog Peigi a casan bho ghrunnd na mara. Ged a bha am muir sàmhach an-diugh, chaidh a tarraing leis an t-sruth-mhara shocair na b’ fhaide bhon tràigh is a dh’ionnsaigh a’ bhalaich.

“Sin thu,” ars esan nuair a ràinig i e. Ghluais i a gàirdeanan san uisge, ise a’ feuchainn ri a ceann a chumail os cionn na mara. Mhothaich i dhan bhalach, a’ snàmh mar iasg ma timcheall. Rinn i gàire. Shìn Peigi a casan gus an grunnd a lorg, ach cha robh e ann.

“Tha mi cus ro fhada air falbh bhon tràigh,” dh’èigh ise dhan bhalach. Ach, chùm e a’ snàmh. “’S fheudar nach cuala e mi,” smaoinich ise. Thog i a ceann gus èigheach a-rithist, ach cha b’ urrainn dhi fhaicinn. Bha tostachd air a’ mhuir.

“Halò!” dh’èigh Peigi, tro chèile gun do chaill i a caraid.

Gu h-obann, dh’fhairich i gun do ghabh greimiche grèim air a cois fon uisge. Agus fear eile. Eagal oirre, tharraing i i fhèin bhuapa. Ach, dh’fhàs na greimichean na bu teinne air a casan. Shir i am balach. Cha robh e ann. Shir i an tràigh.

“Cuidich!” dh’èigh i dha a màthair. Sa mhionaid sin, bha i gu bhith air a tarraing fon uisge. Strì is shabaidich a gàirdeanan gus a h-aodann a chumail a-mach às a’ mhuir. Ach, ghlacadh i, agus thàinig an t-uisge oirre. Lean i a’ strì fon uisge, a’ sìneadh suas le a gàirdeanan. Anns an dorchadas, chunnaic i solas, is dh’fhosgail i a sùilean. Bha am balach air a beulaibh. Sùilean mòra, glasa. Falt liath mar shìth-fheur, a’ gluasad leis an tuil. A’ toirt sùil air, agus ged nach robh a bhilean a’ gluasad, chuala i a ghuth na ceann.

“Fear a th’ annam air an fhearann,

Ach ròn a bh’ annam anns a’ chuan.

Thig leam, mo leannan, leis an fheamainn,

Is bidh sinn còmhla sa mhuir bhuan.”

Choimhid i air, fo eagal. Dh’fheuch i ri teàrnadh às. Ach, dh’fhàs na faclan na b’ àirde is na bu doimhne na ceann.

“Thig leam, mo leannan, leis an fheamainn.”

“Leig leam!” dh’èigh i. Agus, nuair a dh’èigh i, thàinig làmh o shuas, ga tarraing bho na greimichean is a-mach às an uisge. Stad an t-òran, is dh’fhosgail Peigi a sùilean ann an solas an latha agus anns an aodann aig a màthair.

“A Mhamaidh!”

“A Pheigi!” dh’èigh i. “Dè bha thu a’ dèanamh? Tha an t-uisge cunnartach! Bha thu cus ro fhada air falbh bhon tràigh a bhith ri snàmh nad aonar.”

“Cha robh mi nam aonar,” thuirt Peigi. “Bha mi còmhla ris a’ bhalach.”

Bha Peigi trì fichead bliadhna ’s a dhà dheug nuair a thill i a-rithist dhan tràigh sin. Chùm an latha sin leatha, tro gach pàirt dhen bheatha aicese. Oilthigh. Obair. Pòsadh. Breith a cloinne. Breith an cloinne. Dà bhliadhna an dèidh dhan duine aice bàsachadh, thòisich cràdh na com. Aillse. Sin na bha an dotair air ràdh. Neo-leigheasach. Ghnog i a ceann anns an t-seòmar-ospadail. Anns na làithean a lean, smaoinich Peigi air a beatha, agus cha robh i brònach. Bha a clann air fàgail agus le teaghlaichean aca fhèin, agus a-nise, thigeadh draghan a beatha gu crìoch. 

“Àm airson latha air an tràigh,” smaoinich i. 

As t-samhradh, shiubhail Peigi dhan taigh faisg air an tràigh aig an do choinnich i ris a’ bhalach bliadhnachan air ais, ag innse dhan teaghlach aice gun robh làithean-saora a dhìth oirre agus gun tilleadh i aig ceann na seachdaine.

Air latha samhradh, soilleir, choisich Peigi dhan tràigh. Cha robh i cinnteach am biodh am balach ann, ach nan robh, bhiodh ise deiseil dha. Bha a’ ghainmheach cho buidhe an latha sin ris mar a bha e a’ chiad turas a chunnaic i i. Agus am muir cho gorm. San fheasgar, rinn Peigi deas ri snàmh, agus chaidh i a dh’ionnsaigh na mara.

Bha e fuar, mar a b’ àbhaist, ach, mar a b’ àbhaist, thàinig i suas ris. Cha robh e fada mun robh i air flod sa mhuir. Gun chuideam, bha am fuachd ciùineach air a fèithean agus a h-altan. Tharraing an t-uisge an cràdh bho com, agus ghabh i fois sa mhuir os cionn an t-saoghail. Sin nuair a chunnaic i e. Am balach le falt liath is sùilean mòra. Choimhid i air le fios, agus chuala i an t-òran aige.

“Fear a th’ annam air an fhearann,

Ach ròn a bh’ annam anns a’ chuan.

Thig leam, mo leannan, leis an fheamainn,

Is bidh sinn còmhla sa mhuir bhuan.”

“Tha mise a’ tighinn,” ars’ ise. “Tha mise a’ tighinn.”