Madainn na Bliadhn’ Ùire

le Amy NicAoidh

“Ceart ma-tha, chì mi a-màireach sibh. Bidh mi a-bhos aig deich uairean. Cha chaidil mi a-nochd; tha mi dìreach air bhioran!”

“Tha fios ’am a Pheigi. Dìreach smaoinich, mun àm seo a-màireach, bidh Calum còmhla ruinn!”

Thòisich sùilean Peigi a’ lìonadh leis na deòir; cha b’ urrainn dhi creidsinn gu robh a mac a’ tighinn dhachaigh às dèidh ceithir bliadhnaichean. Ceithir bliadhnaichean fada. Thug i a-mach a nèapraig ’s thòisich i a’ suathadh nan deur leatha.

“Siuthad a Cheit, chì mi a-màireach thu!” Phaisg i a còta timcheall oirre aon uair eile, agus rinn i às.

Dhùin Ceit an doras nuair a chaidh a màthair-chèile, Peigi, a-mach à sealladh. ’S nuair a dhùin i an doras, leig i a-mach osna thoilichte; cha robh e a’ dol a bhith fada gus am faiceadh i gaol a cridhe a-rithist. Chaidh i air ais dhan chidsin ’s thòisich i a’ fuine bonnach le cridhe làn sòlais, a’ seinn nan òran Gàidhlig a bha Calum measail air: Chì Mi ’n Tìr, Gaol an t-Seòladair, a Nigheanag a ghràidh agus cuideachd an dà rann mu dheireadh de Shalm 23 air fonn ‘Kilmarnock’.  “O bhalaich,” smaoinich i rithe fhèin. “Abair thusa gun còrd am bonnach seo ri Calum madainn a-màireach!” Fhuin i a-mach an taois, chuir i ann am bobhla i, agus dh’fhàg i airson treiseag i. Rinn i a h-uile nì gu dòigheil agus foirfe. Cha mhòr nach robh i dannsadh leis na faireachdainnean matha a bh’ aice, ’s i cho aotram air a casan ag ullachadh a h-uile càil airson a fir ghràdhaich a’ tighinn dhachaigh. B’ e seo an uair ris a bha i a’ feitheamh bhon a dh’fhalbh e.

An dèidh dhi an cidsin a sgioblachadh, chuir i a dà làimh na pòcaid aparain, agus chaidh i a-steach gu seòmar Màiri, ’s i na suain cadal. Shuidh i sìos aig oir na leaba gu mall, ’s chuir i a làmh bhlàth, ghràdhach air ceann maoth Màiri. Thòisich i a’ suathadh a bathais le a h-òrdag, ’s a’ cagair rithe ann an guth sèimh, socair. Choimhead i oirre gu mionaideach: sròn a h-athar, gruaidhean a seanmhar agus beul a màthar. “Latha mòr gun teagamh a tha dol a bhith againn a-màireach, a ghaoil. Coinnichidh tu ri d’ athair, ’s chì thu gur e duine gasta dha-rìreabh a th’ ann.” Fhuair i blas nam boinneagan saillte a bha tighinn bho a sùilean, saillte mar a’ mhuir a bha toirt Calum dhachaigh an oidhche ud. Rinn i cinnteach gun robh a’ phlaide a’ còmhdach a h-uile pàirt de bhodhaig Màiri gus an cumadh i a-mach am fuachd. Am fuachd puinnseanta a bha a’ feadaraich tro na h-uinneagan. Rugadh Màiri dìreach mìos an dèidh dha Calum falbh; bha e cho tàmailteach nach robh e ann airson a coinneachadh. Bha e làn dòchais gun tigeadh i mìos na bu tràithe na bha an dùil, ach cha b’ ann mar sin a chaidh cùisean. Bhiodh e an còmhnaidh a sgrìobhadh ’s a’ faighneachd ma deidhinn anns na litrichean aige gu Ceit, agus chùm e a h-uile dealbh a fhuair e riamh de Mhàiri. Bha Ceit cho taingeil ’s gu robh leanabh aice còmhla ri Calum, oir a h-uile triop a bhiodh i a’ coimhead air a nighinn bhig aice, cha robh i ach a’ cuimhneachadh air Calum, agus bha sin ga dèanamh cho toilichte ’s a ghabhadh.

Shèid i air lasair na coinnle, phòg i bathais Màiri, agus rinn i a slighe air ais dhan chidsin airson crìoch a chur air a’ bhonnach. Chuir i dhan stòbh e, thaom i glainne bheag de dh’uisge-beatha, agus shuidh i sìos air cathair chofhurtail. Bha i saoirsneil. Bhiodh am bonnach deiseil aig meadhan oidhche. B’ ann mar seo a bha i a’ dol a chur seachad na h-oidhche mu dheireadh den bhliadhna, le tè bheag a’ comharrachadh bliadhn’ ùr, beatha ùr agus beòshlaint na b’ fhèarr, uile air sgàth ’s gu robh Calum a’ dol a bhith ann còmhla rithe.

Chuimhnich i air an t-seachdain a chaidh seachad, nuair a fhuair an t-eilean air fad a-mach gu robh na balaich a’ tilleadh dhachaigh air Oidhche Challainn, ’s bhiodh bàta leis an ainm An Iolaire gan giùlain, am bàta a b’ luaithe a bhathas ag ràdh, a dh’aindeoin luasgain, mara no gaoith. Chaill an t-eilean fhèin ochd ceud balach anns na ceithir bliadhnaichean a dh’fhalbh, ’s mar sin, thog an naidheachd sin spiorad agus cridhe nan eilean. Mu dheireadh thall, bha an t-àm ann airson na balaich a thilleadh dhachaigh. Mu dheireadh thall.

Thuit i na cadal aotram fhad ’s a bha i na suidhe air a’ chathair le a glainne uisge-beatha, ’s nuair a bha i na cadal, thòisich i ag aisling ’s a’ cluinntinn èigheach agus tonnan luasganach a’ briseadh. Ach cha robh càil ann ri fhaicinn san aisling ach dorchadas. ’S an uair sin, brag ràcail, eagallach a thug oirre clisgeadh agus dùsgadh. Dhùisg i gu fuaim a’ ghlaig agus an cleoc ag innse gum b’ e meadhan oidhche a bh’ ann. Bha a h-anail na h-uchd. Dh’èirich droch fhaireachdainn na cridhe. Shaoil i gur dòcha gun do thachair droch rud dha na balaich, ach an uair sin, bha i dìreach a’ dèanamh a-mach gu robh i a’ smaoineachadh cus mu dheidhinn, ’s chuir i gu cùl a h-inntinn e. Chuimhnich i air a’ bhonnach agus ghluais i gu cabhagach, dh’fhosgail i doras an stòbh gu clisgeach, agus thug i a-mach am bonnach. Cha robh e air èirigh mar bu choir dha. Bha coltas gruamach air. Cha mhòr nach canadh i gu robh e marbh. Chuir e iongnadh oirre; ciamar nach do dh’obraich am bonnach mar a b’ àbhaist? Bha i air a dhèanadh cho tric ’s gun dèanadh i e le a dà shùil dùinte. Dh’èirich an droch fhaireachdainn na cridhe a-rithist, agus theab i tòiseachadh a’ rànaich. Chrath i i fhèin ’s thuirt i rithe fhèin, “Ist, òinsich! Bu chòir dhut a bhith air do dhòigh; chan e a bhith gruamach mu dheidhinn bonnach!” Thilg i am bonnach air soitheach, agus chuir i ann am preas e. Shaoil i gum biodh e ceart gu leòr airson na h-eòin a bhiadhadh.

Shuidh i air an stòl a bha ri taobh na h-uinneige gus an gabhadh i fois. Bha i gu math troimh-a-chèile leis na droch fhaireachdainnean, ’s bha iad ga cur thuice. Bha i a’ faireachdainn cho iomagaineach ’s gu robh a cas a’ breabadh air an làr aig astar agus i ag ithe a h-ìnean: dà rud nach b’ àbhaist dhi a bhith a’ dèanamh aig àm sam bith. Shuidh i air an stòl chruaidh airson còrr is dà uair a thìde, a’ cumail sùil a-mach airson Calum ’s e a’ dèanamh a shlighe suas chun an dorais. Ach ri èirigh an latha, b’ ann air tuiteam a bha an dòchas. “’S cinnteach gum biodh iad air ais mun àm seo,” smaoinich i rithe fhèin. Chrath i i fhèin uair eile. “Sguir dheth! Nuair a dhùisgeas tu sa mhadainn, bidh e na sheasamh air starsach an dorais!”

Chuir i fàd eile air an teine, ’s lìon i an coire aon uair eile mus deach i dhan leabaidh. Cha robh an teine a’ gabhail ris a’ mhòine, ’s bha an coire ri pìobaireachd brònach. Dè bha dol air adhart? Shaoil i gum b’ e cion  cadail a bh’ ann, ’s mar sin, dh’atharraich i a cuid aodaich ’s chaidh i dhan leabaidh. Leabaidh fhuar air madainn na bliadhn’ ùire. Cha tug e fada mus do thuit i na suain cadal, cadal a bha sìtheil. Thòisich i a’ bruadair a-rithist, an triop seo, bha i na suidhe air stòl a bha ri taobh na h-uinneige ’s i a’ coimhead a-mach air an rathad mhòr. B’ ann anns a’ bhruadair a chunnaic i Seonaidh Choinnich Sheòrais, èildear na h-eaglais, ’s e ann an aodach dubh ’s a’ coiseachd le ceum trom suas chun an dorais agus pìos pàipeir bhuidhe na làimh. Gu math follaiseach gum b’ e teileagram a bh’ ann.

B’ ann an uairsin a dhùisg i agus sruth fallais a’ tighinn aiste.

Chuala i gnog aig an doras. Thug i sùil air a h-uaireadair, anail fhathast na h-uchd. Seachd uairean sa mhadainn. Chuir i oirre aodach gu luath, rapach, gun fhios fo ghrèin cò bha a’ dol a bhith air a beulaibh aig taobh eile an dorais. Ghabh i anail làidir, dhomhainn, ’s ghreimich i air làmh an dorais. Dh’fhosgail i an doras, agus cò a bha air a beulaibh ach Seonaidh Choinnich Sheòrais, ann an aodach dubh agus pìos pàipeir bhuidhe na làimh. Dh’fhairich i cnap na h-amhaich.

Ged nach robh guth air a ràdh fhathast, bha làn fhios aig Ceit nach tilleadh Calum air ais dhachaigh gu sìorraidh bràth.